روانگردان ها را بهتر بشناسیم

روانگردان ها را بهتر بشناسیم

روانگردان ها را بهتر بشناسیم

ماده روانگردان یا آنچه که به غلط در جامع به آن ماده مخدر می گویند به هر مادهای که پس از مصرف و ورود به بدن بتواند بر یک یا چند عملکر آن اثر بگذارد، ماده روانگردان می گویند.
مواد روانگردان به ۴ گروه اصلی تقسیم می شوند:
۱-محرک ها :
افزایش انرژی، هوشیاری، فعالیت جسمانی، کاهش خستگی، سرکوب گرسنگی، افزایش ضربان قلب و فشارخون. مثل کوکائین و کافئین
۲-سرکوب گرها :
کاهش انرژی، هوشیاری ذهنی، ضربان قلب، فعالیت جسمانی و سرعت تنفس، کاهش سرعت عکس العمل. مثل مرفین، هروئین
۳-توهم زاها :
تغییر و اختلال در خلق و خو، ادراک و حواس بینایی شنوایی و احساسات، اختلال در درک زمان و مکان. مثل ماری جوانا و فن سیکلیدین (PCP) و لایزرژیک اسید دی اتیل آمید (LSD)
۴-مخدرها :
القاء بی حسی، کرختی، رخوت و خواب شدید.
مواد توهم زا و اختلالات وابسته به آن :
مواد توهم زا به صورت مواد طبیعی و صنعتی هستند که با اثرات فارماکولوژیک متفاوتی، موجب بروز تغییرات روانی می گردند.
داروهای توهم زا جزء محرک زاها بوده و حالت توهم ایجاد می کنند و از نظر فیزیولوژیایی اعتیاد آور نمی باشند. این داروها وابستگی جسمانی ایجاد نمی کنند، یعنی موجب افزایش تحمل یا واکنش ترک نمی شوند اما وابستگی روانی آنها بیشتر می باشد.
داروهای توهم زا، داروهای روان پریشی زا نیز نامیده می شوند، زیرا نه تنها توهم ایجاد می کنند، بلکه باعث قطع تماس با واقعیت و بسط و گسترش هوشیاری می شوند و در فکر، ادراک و خلق انسان تغییراتی را ایجاد می کنند. بیش از ۱۰۰ نوع توهم زاهای طبیعی و مصنوعی شناسایی شده و مورد استفاده انسان قرار گرفته است. از توهم زاهای طبیعی می توان سیلوسیبین (نوعی قارچ)، مسکالین (نوعی کاکتوس)، تخم گل نیلوفر وحشی و … را نام برد.
پرمصرف ترین داروهای توهم زای مصنوعی عبارتند از :
اسید لیزرژیک دی اتیل آمید (LSD)، دی متیل تریپتامین (DMT)، دی متوکسی متیل آمفتامین (DOM)، متیلن دی اوکسی متامفتامین (MDMA) و فن سیکلیدین (PCP) .
فن سکلیدین (PCP) :
فن سیکلیدین به عنوان یک داروی بیهوشی ساخته شد اما با گذشت زمان به علت تولید عوارض جانبی چون علائم روان آشفتگی و گم گشتگی مصرف آن ممنوع اعلام شد و به عبارتی به عنوان مواد مخدر در نظر گرفته شد.
این ماده به شکل پودر کریستالی سفید رنگ و قابل حل در آب است، اما در صورت ترکیب با دیگر مواد از شکل کریستالی به شکل آدامس در می آید و از رنگ سفید به رنگ آجری تا قهوه ای تبدیل می شود. بعد از مصرف، بسیار سریع در چند ثانیه تاثیر خود را نشان می دهد.
تاثیرات ظاهر شده به دو صورت است:
۱- در دوزهای پایین تر: به شکل احساس آرامش، مور مور شدن، کرختی و سستی است.
۲- در دوزهای بالاتر: به شکل احساس دوری و بیگانگی نسبت به محیط، بریده بریده صحبت کردن، عدم تعادل، افزایش انرژی، قدرت و محبت، خیره شدن، حرکات سریع چشم، توهمات شنوایی، فراموشی، تغییر اشکال هندسی و احساس شناور بودن می باشد.
تاثیر ماده ۴ تا ۶ ساعت طول می کشد و تغییرات رفتاری و خلقی ظاهر شده به علت سوء مصرف مواد عبارتند از: اضطراب، افسردگی، خشونت و پرخاشگری.
از خطرناک ترین عوارض سوء مصرف این ماده می توان مرگ و خشونت را نام برد. این ماده وابستگی جسمانی ایجاد نمی کند، اما وابستگی روانی آن بسیار شدید است.
اسامی خیابانی این ماده عبارت است از : گرد فرشته، سوپرگراس و فن سیکلیدین.
اسید لیزرژیک دی اتیل آمید (LSD):
توهم زای کلاسیک مصنوعی و بسیار قوی، LSD نام دارد. از اثرات ناشی از LSD می توان به زنده شدن خاطرات سرکوب شده، بروز تفکرات و احساسات مذهبی، تجربه مجدد تولد، پیشگویی های مذهبی، بینش های فلسفی و احساس جدایی روح از جسم و ارتباط آن با جهان دیگر اشاره نمود.
اثرات کلی مصرف LSD عبارتند از:
اثرات روانشناختی:
– اختلال در عملکرد شناختی چون توجه، تمرکز و دقت
– اختلال قدرت تفکر و استدلال انتزاعی
– تغییرات خلقی شدید و مسخ شخصیت
– توهم و هذیان پارانوئید
– اختلال در قضاوت
– آشفتگی ادراکی
اثرات فیزیکی:
– اتساع مردمک همراه با پاسخ به نور و تیرگی دید
– افزایش ضربان قلب، فشار خون و تپش قلب
– تعریق و افزایش دمای بدن
– لرزش و تنفس نامنظم
– ناهماهنگی حرکتی
– فقدان حس درد
– کما و مرگ (در صورت استفاده زیاد و شدید با دوز بالا)
نمونه کاملا صنعتی LSD همان قرص اکس است. اما LSD نیمه صنعتی است، از قارچ ارگوت گرفته می شود و تحت تاثیر عملیات شیمیایی و ترکیب با چند ماده دیگر به صورت ژلاتین، قرص یا لایه روی کاغذ در می آید.
در درمان مواد روانگردان دو رویکرد مدنظر می باشد:
– در رویکرد دارویی طی یک بررسی، سوء مصرف کنندگان مواد روانگردان که داروی ضد افسردگی مصرف کرده بودند درمان شدند. همچنین در پژوهش بالینی نشان داده شد با مصرف داروهای ضد افسردگی اشتیاق ذهنی افراد مصرف کننده به صورت چشمگیری با این نوع درمان کاهش یافته است.
– اگر چه راهبردهای دارویی می تواند در دستیابی به پرهیز اولیه داروهای محرک مفید باشد اما مشاوره و روان درمانی فشرده برای موفقیت دراز مدت اهمیت خاصی دارد.
بطور کلی برای درمان موفق وابستگی به مواد روانگردان ابتدا باید چرخه وابستگی قطع شود. در طول مرحله ترک دارو می توان با استفاده از داروهای ضد افسردگی به افسردگی کمک کرد و همچنین با مشاوره و روان درمانی می توان انگیزش بیمار برای ماندن در حالت پرهیز را تقویت کرد.

برای مشاهده و دانلود نسخه کامل ماهنامه کلیک کنید.

گردآوری : سیده افسانه پور احمدیه – کارشناس روانشناسی بالینی

© کلیه حقوق نزد www.tandorosti.news محفوظ است .ماهنامه سلامت و تندرستی